sobota kwietnia 29 , 2017
Font Size
   

- Miejscowości gminy Sulęczyno -

SULĘCZYNO

Miejscowość usytuowana jest w centrum gminy, przy drodze łączącej Kartuzy z Bytowem. Losy Sulęczyna i jego mieszkańców od wieków związane były z Pomorzem Gdańskim, a słabe, piaszczyste gleby nie ułatwiały życia. Przez długie wieki do najważniejszych dziedzin gospodarowania należało tu rybołówstwo oraz zajęcia związane z wykorzystaniem lasów – pozyskiwanie drewna, wytwarzanie smoły oraz bartnictwo. Dziś, prócz uprawy roli, coraz większą rolę odgrywa turystyka, która jest przyszłością Sulęczyna.

Najstarszą wzmiankę o Sulęczynie zapisano w roku 1224. Nazwa wsi została urobiona od imienia Sulęta, jakie zapewne nosił pierwszy osadźca. W XIII stuleciu Sulęczyno wchodziło w skład kasztelanii chmieleńskiej. W roku 1365 wieś przeszła w ręce Piotra z Rusocina, a w drugiej połowie XVI wieku Sulęczyno stanowiło już własność rodu Bellonów, który używali także nazwiska Sulęccy (utworzonego od nazwy wsi).

W roku 1585 Sulęczyno zakupił Reinhold Heidenstein, prawnik i sekretarz króla Stefana Batorego. Wszedł on do historii I Rzeczypospolitej jako kronikarz wyprawy Batorego przeciw Moskwie oraz autor Kodeksu Praw, obowiązujących w Prusach Królewskich do rozbiorów. Reinholdowi Heidensteinowi poświęcono epitafium znajdujące się do dziś w klasztorze oliwskim. Rodzina Heidensteinów władała Sulęczynem do roku 1751. Dzięki Heidensteinom w Sulęczynie powstał kościół i samodzielna parafia, obejmująca swym zasięgiem północno – zachodnią część obecnej gminy. W roku 1766 Sulęczyno wraz z okolicznymi folwarkami nabyli Łaszewscy. Ród ten wywodził się z ziemi chełmińskiej i już wcześniej posiadał sąsiednie majątki – Sierakowice i Puzdrowo.

Jak podaje Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, w roku 1885 Sulęczyno zamieszkiwało 536 osób, w tym 409 katolików, 108 ewangelików oraz 19 Żydów. Prócz odbudowanego w roku 1874, po pożarze, kościoła katolickiego znajdował się tu zbór ewangelicki, wystawiony ze środków Fundacji Gustawa, oraz dwie karczy, obsługujące podróżnych podążających z Kartuz do Bytowa.

Łąki na południe od wsi, przez które biegnie szosa Kartuzy – Bytów, jeszcze w pierwszej połowie XIX stulecia były płytkimi i mulistymi jeziorami. Było ono połączone z jeziorami Węgorzyno i Guścierz i wypływała z niego Słupia. Łaszewscy, dążący do zintensyfikowania gospodarki na swych gruntach, dokonali regulacji rzeki, zmieniając jej bieg oraz osuszając owo jezioro. Pozwoliło to na budowę we wsi młyna oraz wytyczenie nowego traktu z Kartuz do Bytowa. Południowej części łąk, położonych już za szosą do Kartuz, nigdy nie udało się jednak osuszyć do końca. Dziś stanowią one ostoję ptactwa, a z racji licznie występujących tu unikalnych gatunków mchów planowane jest utworzenie rezerwatu przyrody „Sulęczyński Mszary” (Mechowiska Sulęczyńskie).

Koniec XIX i początek XX wieku były czasem znacznej rozbudowy wsi. Wówczas powstała większość budynków znajdujących się w centrum Sulęczyna, dokonano regulacji Słupi i wytyczono nowe trakty drogowe. Na fali boomu gospodarczego, jaki ożywił Niemcy na przełomie wieków, planowano także budowę przez Sulęczyno linii kolejowej łączącej Kartuzy z Bytowem. Po II wojnie światowej Sulęczyno rozwinęło się w dużą wieś o małomiasteczkowym charakterze. Już w lata 70 zyskało rangę jednego z najważniejszych w tej części Kaszub ośrodków turystycznych.


BOREK

Jest to nieduża wieś leżąca przy zachodnim brzegu Jeziora Gowidlińskiego.

Po raz pierwszy informacje o Borku pojawiły się w XVII stuleciu. Nazwa zdaje się wskazywać na to, że wieś powstała na karczowisku, choć trudno dziś określić dokładny czas jej powstania. Drobna szlachta zamieszkująca Borek brała udział w wyprawie Jana III Sobieskiego pod Wiedeń. W połowie XIX wieku w Borku działała szkoła dla dzieci, także z sąsiednich wsi – Kistowa i Chojny. Dziś miejscowość chętnie odwiedzana przez turystów wypoczywających w prywatnych domach letniskowych nad Jeziorem Gowidlińskim.


KISTOWO

Kistowo jest jedną z niedużych wsi na terenie gminy Sulęczyno, które w przeszłości stanowiły własność drobnej szlachty kaszubskiej. Wywodząca się stąd rodzina Kistowskich jako jedna z nielicznych nie używała przydomków. Pierwsze informacje o Kistowie pochodzą z początku XV wieku. Profesor Breza nazwę wsi wywodzi od imienia Kist, które podobno było zdrobnieniem od Kilian. Dziś Kistowo to wieś typowo rolnicza, siedzibą ochotniczej straży pożarnej i świetlicą wiejską.


MŚCISZEWIECE

Mściszewice to druga co do wielkości wieś w gminie Sulęczyno. Na miejscu znajduje się szkoła, ochotnicza straż pożarna i kościół parafialny.

Pierwsze informacje o niej pochodzą z połowy XIV wieku. Przez wieki była to osada zaściankowa, a liczna, choć uboga szlachecka rodzina Mściszewskich używała siedmiu przydomków. W drugiej połowie XVI wieku we wsi gospodarzyło czterech Wolfów, trzech Grabenów i Kostka, posiadający także folwark. Przypuszczać można, iż zapisane nazwiska gospodarzy to powszechnie używane wówczas przydomki kilku linii rodu Mściszewskich. Jak głoszą przekazy, tutejsza szlachta wraz ze szlachtą z Borku i Podjaz stawiła się na wezwanie króla i pod dowództwem wojewody pomorskiego, Władysława Denhoffa, brała udział w wyprawie wiedeńskiej. Parafialnie Mściszewice od średniowiecza przynależały do Stężycy. Dopiero po odzyskaniu niepodległości, w roku 1921 wybudowano we wsi kaplicę. W roku 1927 Mściszewice stały się siedzibą samodzielnej parafii.

W przeszłości Mściszewice stanowiły jedną z większych wsi leżących na tzw. „Czystych Polach” – bezdrzewnej i najmniej urodzajnej części Szwajcarii Kaszubskiej, rozciągającej się od Gostomia i Stężycy na północny – zachód. W okolicach Mściszewic grunty są nie tylko mało urodzajne, lecz także bardzo kamieniste. Dość liczne obecnie zagajniki i prywatne lasy powstały dopiero po wojnie, gdy nakazywano zalesianie najgorszych gruntów.

Kościół Parafialny w Mściszewicach wybudowany w latach 20., był budowlą niewielką o szachulcowych ścianach i dachu krytym gontem. Po wojnie, z początkiem lat 50., mieszkańcy na jego miejscu wystawili istniejącą współcześnie świątynię.

Kapliczka Matki Boskiej nad jeziorem w centrum wsi pochodzi z pracowni miejscowego artysty ludowego – Czesława Birra. W okolicznych obejściach zobaczyć można jeszcze inne jego prace. Pan Birr rzeźbi również na zamówienie, tak więc odwiedzając Mściszewice można skorzystać z okazji i zamówić wykonanie rzeźby – niewątpliwie atrakcji w każdym salonie.

Głazowisko, częściowo objęte ochrona jako rezerwat geologiczny znajduje się ok. 1 km na zachód od wsi, przy drodze do Augustowa. Głazy narzutowe często o pomnikowych rozmiarach, występują w tej okolicy niezwykle często. Prawdopodobnie w pobliżu tegoż rezerwatu zachowały się także prehistoryczne kurhany, niemniej trudno je doszukać wśród znajdujących się tu różnej wielkości kamyków i kamieni.


PODJAZY

Podjazy, położone przy południowo – wschodnim krańcu Jeziora Gowidlińskiego, są jedną z najstarszych osad na terenie gminy.

W X i XI wieku istniał tu obronny gród, którego pozostałością jest wyżynne grodzisko usytuowane nad Słupią. Podjazy są gniazdem rodowym Podjaskich. Podobnie jak Węsierscy, Mściszewscy i Kistowscy była to uboga szlachta zaściankowa. W ciągu wieków Podjazy zachowały swój kaszubski charakter. W XIX stuleciu funkcjonowała tu katolicka szkoła, a nad rzeką działał młyn. Ciekawostką może być fakt, iż pod koniec XIX stulecia Niemcy zamiast Podjazy, zaczęli używać nazwy Amalienthal, która w formie Amalka przetrwała do dziś jako nazwa własna osady nad Słupią, należącej do sołectwa w Podjazach. Ta nietypowa nazwa wsi wywodzi się od imienia Amalia.

Grodzisko znajdujące się na zachód od wsi, nad Słupią, liczy sobie 80 m długości i 30 m szerokości. Jego powierzchnię pokrywa warstwa popiołów o miąszości dochodzącej do 0,5 m. Część badaczy przypuszcza, że tu właśnie istniała najstarsza parafia w okolicach Sulęczyna, której teren po zniszczeniu grodu włączono do sąsiednich parafii w Parchowie i Stężycy.

Amalka jako wybudowanie powstała dopiero w końcu XIX wieku wokół młyna na Słupi. Właścicielami młyna byli berlińczycy – rodzina Jäkelów, a po roku 1920 niejaki Wunsch. Po wojnie wieś znacznie się rozrosła, a młyn znacjonalizowano.


WĘSIORY

Na wschód od Sulęczyna leżą, chętnie odwiedzane przez turystów, Węsiory. Jest to stara wieś szlachecka, z której wywodzi się liczny na Kaszubach ród Węsierskich.

Pierwszy mieszkaniec tej wsi musiał posiadać bardzo okazałe wąsy, skoro od jego przezwiska urobiono nazwę wsi. Najstarsza zachowano do dziś wzmianka o Węsiorach pochodzi z roku 1403. Podobnie jak w przypadku Mściszewic, okoliczne tereny należą do najbardziej kamienistych i nieurodzajnych w tej części Kaszub. W przeszłości Węsiory były jedną z większych wsi na terenie obecnej gminy Sulęczyno. W drugiej połowie XIX wieku istniała tu katolicka szkoła oraz ekspozytura urzędu pocztowego.

Cmentarzysko Gotów – główna atrakcja Węsior – leży nad Jeziorem Długim i pochodzi z okresu rzymskiego (I – II wiek naszej ery). Składa się ono z dwudziestu kurhanów, czterech kamiennych kręgów i ponad 140 grobów. Szersze informacje o kręgach i ich historii zawiera krótki artykuł profesora Uniwersytetu Łódzkiego, Tadeusza Grabarczyka, który od lat prowadzi badania na tutejszym cmentarzysku.


ZDUNOWICE

Sołectwo Zdunowice leży w południowo – wschodniej części gminy i składa się z kilku oddalonych od siebie osad – Ostrowitego, Małych i Wielkich Zdunowic oraz licznych wybudowań, otoczonych przez lasy.

Już w średniowieczu tereny te stanowiły własność drobnej i bardzo biednej szlachty kaszubskiej. W XIX wielu Zdunowice należały do włości Łaszewskich, którzy zdobyli je w latach 80. W roku 1891 tereny te nabyło państwo i rozpoczęło ich zalesianie. Niegdyś w Zdunowicach funkcjonowało nawet samodzielne nadleśnictwo do zarządzania lasami.


Materiały zaczerpnięte z Informatora Turystycznego "Sulęczyno i okolice"










Gminny Ośrodek
Kultury w Sulęczynie

ul. Zielona Droga 1
83-320 Sulęczyno
tel 58 684 - 20 - 57
gok@goksuleczyno.gdan.pl

Dyrektor: Zarzycki Zbigniew
dyrektor@goksuleczyno.gdan.pl

NIP: 589-17-79-794

Regon: 192810282

Nr konta : Bank Spółdzielczy w Sierakowicach Oddział Sulęczyno
79 8324 0001 0040 9526 2000 0010

Zapraszamy na :

alt

alt

alt


GMINA SULĘCZYNO
Urząd Gminy
Sulęczyno

ul. Kaszubska 26
83-320 Sulęczyno

tel 58 685 - 63 - 63

fax 58 685 - 63 - 98

info@bip.suleczyno.pl

www.suleczyno.pl


Dyrektor: Zarzycki Zbigniew
dyrektor@goksuleczyno.gdan.pl

Ile osób na stronie

Naszą witrynę przegląda teraz 106 gości